Rouw en verlies bij kinderen

Elk kind komt op een bepaald moment in het leven in aanraking met het thema rouw en verlies.

 

Bij rouw kunnen we ons allemaal iets voorstellen. Een kind kan een opa of oma verliezen. Soms overlijdt een vader, moeder, oom of tante op jonge leeftijd.

 

Of een kind verliest een broertje of zusje aan een ernstige ziekte. Ook een huisdier dat overlijdt kan grote impact hebben op een kind.

 

Het overlijden van een dierbare is voor kleine kinderen vaak moeilijk te bevatten. Ze begrijpen vaak nog niet echt wat de dood inhoudt.

 

Het ene moment zijn ze even verdrietig of boos. Het volgende moment fladderen ze weer vrolijk door de kamer met hun speelgoed alsof er niks aan de hand is.

 

Desondanks rouwen kinderen ook bij het overlijden van een dierbare. Dan wel in fases.

 

Vanaf een jaar of 8 beginnen kinderen te beseffen dat dood betekent dat de overledene ook echt niet meer terug komt.

 

Dit besef kan immens overweldigend zijn voor een kind vanaf deze leeftijd. Ook een overlijden van een aantal jaren geleden kan ineens voelen alsof het net gebeurd is.

 

Juist omdat ze in de 9-jaarsfase de wereld om zich heen beleven vanuit hun gevoelswereld. Het kan ze echt enorm aangrijpen.

 

Dat betekent automatisch dat zowel kleine als grotere kinderen op een andere manier rouwen en uiting geven aan hun gevoelens dan volwassenen.

 

Een kind verwerkt het verlies van een dierbare op zijn of haar eigen manier.

 

Rouwklachten bij kinderen kunnen zich heel feitelijk uiten in concentratie-, slaap- of gedragsproblemen.

 

Soms kort na het overlijden, maar vaak ook juist een hele tijd later. Of het enorme verdriet en gemis komt in fases terug.

 

Verlies is een breder begrip.

 

Verlies is niet alleen gerelateerd aan een overlijden.

Een intensief ziekteproces van een ouder of ander familielid, maar ook een verhuizing en daarmee het achterlaten van vriend(innet)jes, school en de vertrouwde omgeving kunnen zorgen voor een verlieservaring. 

 

Of een kind kan enorm veel verdriet, boosheid en onmacht ervaren na een scheiding van papa en mama.

 

Ook in deze situaties spreken we eveneens van verlies en is er sprake van rouw om wat er niet meer is. 

 

Een kind dat rouwt, heeft dezelfde behoeftes als een volwassene die rouwt.

 

herkenning - erkenning - warmte - liefde - ruimte - delen van emoties - inleving - begrip - steun - tijd

 

Het lijkt misschien het beste om een kind zo ver mogelijk weg te houden bij iemand die gaat sterven, bij een scheidingsproces, bij een ziek familielid of bij een overlijden.

 

Het tegendeel is waar. Een kind hoeft niet alles op volwassen niveau mee te krijgen, maar...

 

Kinderen hebben het nodig om in hun taal te begrijpen wat er aan de hand is.

 

Kinderen zijn gevoelige wezentjes. Die voelen het haarfijn aan als er iets aan de hand is.

 

Wanneer zij niet betrokken worden in dat wat er speelt of niet de waarheid te horen krijgen, gaan ze aan de haal met hun eigen fantasieën.

 

Dan heb je er als ouder geen grip meer op hoe het kind de situatie beleeft. Dit doet het kind vaak meer kwaad dan de feitelijke waarheid.

 

Onwetendheid kan het kind angstig maken of onzeker. Het kan gaan twijfelen aan zijn of haar eigen aandeel in wat er speelt.

 

Mocht je zelf in een ingrijpende situatie verkeren, neem je kind dan het hele proces mee aan de hand.

 

Geef je kind een veilig en vertrouwd gevoel. Stel je open. Open voor zijn of haar vragen. Open voor hoe hij of zij de situatie mogelijk beleeft.

 

Open voor je eigen gevoelens. Jij bent als volwassene zijn of haar voorbeeld. Jij leeft voor hoe je omgaat met moeilijke situaties in je leven.

 

Van jou kan je zoon of dochter leren dat verdrietige emoties er mogen zijn en dat het leven ondanks het verdriet en gemis toch mooi en fijn kan en mag zijn.

 

Betrek ook de omgeving van je kind in het rouwproces. Ook nog na langere tijd.

 

Breng de leerkrachten, pedagogisch medewerkers en ouders van vriend(innet)jes op de hoogte.

 

Zo vormt de directe leefomgeving van jouw kind een veilige plek om te mogen rouwen en loopt je kind minder snel tegen onbegripvolle situaties aan.

 

Tot slot kan het heel erg helpend zijn om tradities en rituelen in ere te houden. Daarmee heeft de overledene of de situatie zoals die vroeger was altijd een plekje in het leven van jouw kind.